Μία νέα εποχή για την ελληνική δικαιοσύνη ξεκινά, με την ψηφιακή μετάβαση να βρίσκεται στο επίκεντρο των προσπαθειών για την επιτάχυνση και την αναβάθμιση του συστήματος απονομής δικαιοσύνης
Σε δηλώσεις τους, κατά τη διάρκεια παρουσίασης του προγράμματος «Υπηρεσίες Τηλεδιάσκεψης και Ηλεκτρονικό Πινάκιο», οι αρμόδιοι υπουργοί και φορείς τόνισαν τη σημασία της συνεργασίας και της αξιοποίησης της τεχνολογίας για τη βελτίωση της καθημερινότητας δικαστών, δικηγόρων και πολιτών. Μία συνεργασία που εκτός όλων των άλλων αποσκοπεί στην εξοικονόμηση κονδυλίων και ανθρώπινου δυναμικού, αφού σύμφωνα με τις προβλέψεις σε ετήσια βάση θα υπάρχει εξορθολογισμός ύψους 3 εκατομμυρίων ευρώ από τα κονδύλια που απαιτούνταν για τις μεταγωγές.
Ο υπουργός Δικαιοσύνης, Γιώργος Φλωρίδης, ανέφερε ότι η ψηφιακή μετάβαση βρίσκεται σε καλό σημείο εκκίνησης και θα οδηγήσει σε βελτιωμένες υπηρεσίες για όλους τους εμπλεκόμενους. Σημαντική αναμένεται να είναι η μείωση των μεταγωγών κρατουμένων από τα σωφρονιστικά καταστήματα στα δικαστήρια, εξοικονομώντας πολύτιμους πόρους για την αστυνομία. Επιπλέον, οι πολίτες θα αποκτήσουν τη δυνατότητα να καταθέτουν από απόσταση, ενώ οι Έλληνες του εξωτερικού θα μπορούν να καταθέτουν από τα προξενεία.
Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, σημείωσε ότι η δικαιοσύνη αλλάζει πίστα και εποχή, με την Τεχνητή Νοημοσύνη να αναλαμβάνει επιμέρους διοικητικά καθήκοντα, απλοποιώντας τις διαδικασίες.
«Με ψηφιακές λύσεις συμβάλλουμε στην αναμόρφωση κομβικών τομέων δημόσιας πολιτικής, ώστε να καταστήσουμε την καθημερινότητα των πολιτών πιο απλή και εύκολη. Ένας τέτοιος βασικός πυλώνας είναι η Δικαιοσύνη. Προχωρούμε σε μια εποχή, που αυτονόητα πράγματα για άλλους κλάδους, αρχίζουν να αξιοποιούνται και στη Δικαιοσύνη. Είναι ζήτημα αναγκαιότητας. Με τις τηλεδιασκέψεις καθίσταται δυνατή η εξ αποστάσεως εξέταση κατηγορουμένων και μαρτύρων, όταν δεν μπορούν να παρασταθούν με φυσική παρουσία στις δίκες. Έχουν ήδη εγκατασταθεί 151 σταθερά συστήματα τηλεδιάσκεψης σε δικαστικές αίθουσες και 250 κινητά συστήματα σε δικαστήρια, σωφρονιστικά καταστήματα και εισαγγελίες. Πρόκειται για μια κομβική μεταρρύθμιση, που θα συμβάλλει ενεργά στην επιτάχυνση απονομής της Δικαιοσύνης, ειδικά αν λάβουμε υπόψη πόσες αναβολές παίρνουν οι δίκες λόγω αδυναμίας προσέλευσης των μαρτύρων. Επίσης, θα εξοικονομηθούν σημαντικοί ανθρώπινοι πόροι, με βασικότερους τους αστυνομικούς που θα απελευθερωθούν από περιττές μεταγωγές. Επιπλέον με το «Ηλεκτρονικό Πινάκιο», το οποίο είναι διαθέσιμο και σε app, οι ενδιαφερόμενοι δικηγόροι, πολίτες παρακολουθούν σε πραγματικό χρόνο την πορεία της υπόθεσης τους. Δε σταματούμε όμως εδώ, κοιτούμε ήδη την επόμενη μέρα και πως θα απλοποιήσουμε περαιτέρω διαδικασίες. Η λέξη Δικαιοσύνη περιλαμβάνει τα γράμματα «Α» και «Ι», «Αi» δηλαδή. Ως μηχανικός είμαι βέβαιος ότι ποτέ κανένα σύστημα δεν θα αποκτήσει τη γνώση, τη σοφία, την ενσυναίσθηση των λειτουργών της Δικαιοσύνης. Η Τεχνητή Νοημοσύνη θα μπορέσει, όμως, να βοηθήσει σε επιμέρους κομμάτια διοικητικής φύσεως. Προχωρούμε υλοποιώντας μεταρρυθμίσεις και έργα τεχνολογίας, ώστε κάθε μέρα το κράτος να είναι πιο ψηφιακά αποτελεσματικό και δίκαιο», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Ιωάννης Λαμπρόπουλος, εξήρε τις υπηρεσίες τηλεδιάσκεψης στα δικαστήρια και τα σωφρονιστικά καταστήματα, χαρακτηρίζοντάς τες «επανάσταση και σπουδαία μεταρρύθμιση». Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 2024 πραγματοποιήθηκαν 53.689 μεταγωγές, στις οποίες απασχολήθηκαν 35.237 υπάλληλοι. Η ετήσια εξοικονόμηση από την ψηφιακή μετάβαση αναμένεται να ξεπεράσει τα 3 εκατομμύρια ευρώ.
Ο υφυπουργός Δικαιοσύνης, Ιωάννης Μπούγας, αναφέρθηκε στα μελλοντικά σχέδια, όπως η ψηφιακή δίκη και ο ηλεκτρονικός φάκελος σε όλες τις δικαιοδοσίες. Ο νέος Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας, που θα τεθεί σε εφαρμογή από το επόμενο δικαστικό έτος, περιλαμβάνει συγκεκριμένη διάταξη για τον ηλεκτρονικό φάκελο, ο οποίος θα μεταβιβάζεται ψηφιακά στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο και στο δικαστήριο που θα κρίνει το ένδικο μέσο της αναίρεσης.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Κοινωνίας της Πληροφορίας, Σταύρος Ασθενίδης, επεσήμανε ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός της δικαιοσύνης αποτελεί κρίσιμο βήμα για τον εκσυγχρονισμό και την αποδοτικότητα του συστήματος απονομής δικαιοσύνης. «Δεν αποτελεί μόνο τεχνολογική καινοτομία, αλλά και θεσμική πρόκληση, που μπορεί να αναβαθμίσει ουσιαστικά την ποιότητα της δικαιοσύνης και την εμπιστοσύνη των πολιτών σε αυτήν», ανέφερε.
Ο εφέτης Αθηνών Σωτήρης Τσουβαλάς υπογράμμισε ότι σκοπός της χρήσης της τηλεδιάσκεψης δεν είναι η υποκατάσταση της παρουσίας του προσώπου στην ποινική διαδικασία, αλλά η πρόοδος της διαδικασίας, όταν υπάρχει σοβαρό κόλλημα εμφάνισης ή όταν υπάρχει κίνδυνος από την αναβολή ή για την ασφαλή διεξαγωγή της διαδικασίας. Επίσης, σημείωσε ότι ελήφθη μέριμνα ώστε να μη θιγούν τα υπερασπιστικά δικαιώματα του κατηγορουμένου, ο οποίος ανά πάσα στιγμή μπορεί να αντιλέξει στη συγκεκριμένη διαδικασία, όπως προβλέπεται από τις σχετικές διατάξεις.
Την παρουσίαση έκαναν οι Γιώργος Παπαϊωάννου, υπεύθυνος Έργου της Ένωσης των Αναδόχων Εταιρειών SPACE-NOVA και Ιωάννης Ανδρίκος, υπεύθυνος Ανάπτυξης Εφαρμογών.
Αντικείμενο και Στόχοι
Το έργο με τίτλο «Υπηρεσίες Τηλεδιάσκεψης σε Δικαστήρια και Σωφρονιστικά Καταστήματα και παροχή υπηρεσιών ενημέρωσης της πορείας των πινακίων και των εκθεμάτων των Δικαστηρίων (Ηλεκτρονικό Πινάκιο»), έχει ως αντικείμενο και στόχους:
1η Δράση
Στο πλαίσιο του έργου υλοποιήθηκε μία ολοκληρωμένη λύση Δικαστικών Τηλεδιασκέψεων με στόχο την εισαγωγή και αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογικών εργαλείων στη διαδικασία απονομής της Δικαιοσύνης.
Μέσω των Δικαστικών Τηλεδιασκέψεων γίνεται εφικτή:
– Η απομακρυσμένη κατάθεση/εξέταση μάρτυρα ή κατηγορουμένου, ο οποίος είναι κρατούμενος σε σωφρονιστικό κατάστημα (ζωντανά εικόνα και ήχος).
– Η απομακρυσμένη κατάθεση/εξέταση μάρτυρα, ο οποίος βρίσκεται μακριά από τον τόπο διεξαγωγής της δίκης.
– Η διεξαγωγή της προκαταρκτικής εξέτασης, προανάκρισης και ανάκρισης.
– Η ικανοποίηση αιτημάτων δικαστικής συνδρομής.
– Η κατάργηση των μεταβατικών εδρών των Διοικητικών Πρωτοδικείων και Εφετείων.
Με τις Δικαστικές Τηλεδιασκέψεις μειώνονται οι μεταγωγές κρατουμένων και οι μετακινήσεις των μαρτύρων, εξοικονομούνται σημαντικοί οικονομικοί και ανθρώπινοι πόροι, κυρίως σε αστυνομικές δυνάμεις, επιταχύνεται το ανακριτικό έργο και εξυπηρετούνται αρτιότερα οι διάδικοι και οι δικηγόροι.
2η Δράση
Στο πλαίσιο του έργου υλοποιήθηκε η υπηρεσία «Ηλεκτρονικό Πινάκιο», που αφορά στην ανάπτυξη και λειτουργία πληροφοριακού συστήματος για την ενημέρωση των ενδιαφερομένων (δικηγόρους, πολίτες κ.λπ.) σχετικά με τα πινάκια και τα εκθέματα των δικαστηρίων, καθώς και για την παρακολούθηση της πορείας των εκδικαζόμενων υποθέσεων, σε πραγματικό χρόνο, μέσω διαδικτύου και ειδικών εφαρμογών (Apps) σε ηλεκτρονικές συσκευές (smart phones, tablets, laptops).
Σκοπός της υπηρεσίας «Ηλεκτρονικό Πινάκιο» είναι:
– Η καλύτερη εξυπηρέτηση των δικηγόρων, των διαδίκων και των εμπλεκομένων στις δικαστικές διαδικασίες.
– Ο εκσυγχρονισμός και η βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών της Δικαιοσύνης.
Σύστημα Δικαστικών Τηλεδιασκέψεων
Μέσω της ψηφιακής πύλης του έργου και της εφαρμογής που αναπτύχθηκε για την εξυπηρέτηση των αναγκών των Δικαστικών Τηλεδιασκέψεων, κάθε πολίτης, ο οποίος έχει κληθεί να συμμετάσχει σε δίκη και κατά την ημερομηνία της δίκης αδυνατεί να βρίσκεται στον τόπο διεξαγωγής της, μπορεί να υποβάλει αίτημα για συμμετοχή σε δίκη εξ’ αποστάσεως μέσω τηλεδιάσκεψης. Αίτημα συμμετοχής σε δίκη μέσω τηλεδιάσκεψης μπορούν να υποβάλουν και οι δικηγόροι για λογαριασμό πελάτη τους, καθώς και ο διευθυντής σωφρονιστικού καταστήματος ή σωφρονιστικός υπάλληλος για κρατούμενο.
Χρήστες της εφαρμογής αποτελούν οι πολίτες και οι νόμιμοι εκπρόσωποι αυτών, αλλά και δικαστικοί λειτουργοί με τους δικαστικούς υπαλλήλους. Η εφαρμογή υποστηρίζει διαδικασίες, όπως την Υποβολή Αίτησης Τηλεεξέτασης από τον πολίτη ή τον δικηγόρο του και την εξέταση της αίτησης από τον αρμόδιο δικαστικό λειτουργό. Εφόσον η αίτηση εγκριθεί, ο δικαστικός υπάλληλος αναλαμβάνει, μέσω της εφαρμογής, τον προγραμματισμό της τηλεσυνεδρίας.
Συγκεκριμένα, στο πλαίσιο της αρχικής Σύμβασης, έγινε η εγκατάσταση 151 σταθερών συστημάτων τηλεδιάσκεψης (τύπου Α) σε 151 δικαστικές αίθουσες σε όλη την ελληνική επικράτεια, οι οποίες ανήκουν σε Πολιτικά και Ποινικά Δικαστήρια (Άρειος Πάγος, Εφετεία και Πρωτοδικεία), καθώς και σε Διοικητικά Δικαστήρια (Συμβούλιο της Επικρατείας, Διοικητικά Εφετεία και Πρωτοδικεία). Επίσης, πραγματοποιήθηκε η εγκατάσταση 250 κινητών συστημάτων τηλεδιάσκεψης (τύπου Β), 45 εκ των οποίων στα 34 καταστήματα κράτησης, 22 συστήματα στις 19 Εισαγγγελίες Εφετών για τις Δικαστικές Συνδρομές και τα υπόλοιπα σε γραφεία δικαστηρίων.
Το έργο επεκτείνεται με την εγκατάσταση επιπλέον 7 σταθερών συστημάτων τηλεδιάσκεψης (τύπου Α) και 155 τροχήλατων συστημάτων τηλεδιάσκεψης (τύπου Β).
Ηλεκτρονικό Πινάκιο
Η εφαρμογη του «Ηλεκτρονικού Πινακίου» διαλειτουργεί με το Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης Δικαστικών Υποθέσεων (ΟΣΔΔΥ) του υπουργείου Δικαιοσύνης, απ’ όπου αντλεί τα στοιχεία των πινακίων των δικαστηρίων, δηλαδή των εκδικαζόμενων ανά ακροατηρίο υποθέσεων.
Οι ενδιαφερόμενοι, δικηγόροι και πολίτες, ενημερώνονται online και σε πραγματικό χρόνο, μέσω διαδικτυακής πρόσβασης στο «Ηλεκτρονικό Πινάκιο» για την εξέλιξη του πινακίου του δικαστηρίου που τους αφορά, ώστε να υπολογίζουν τον χρόνο εκδίκασης της υπόθεσής τους και κατά συνέπεια τον χρόνο παρουσίας τους στην οικεία αίθουσα.
Πρόσβαση στην εφαρμογή παρέχεται και μέσω των κινητών τηλεφώνων και tablets με χρήση ειδικών εφαρμογών (Apps) που είναι διαθέσιμες για iOS και Android ηλεκτρονικές συσκευές.
Για τη διευκόλυνση των ενδιαφερομένων, στο πλαίσιο του έργου, εγκαταστάθηκε δικτυακός εξοπλισμός στα δικαστήρια του έργου, μέσω του οποίου παρέχεται WiFi ώστε οι παρευρισκόμενοι στους χώρους των δικαστηρίων να έχουν ελεύθερη πρόσβαση από τους φορητούς υπολογιστές και τις κινητές συσκευές τους στο Ηλεκτρονικό Πινάκιο και να ενημερώνονται για την εξέλιξη της εκδικασης των υποθέσεων της ημέρας.
Ψηψιακή Πύλη
Η εφαρμογή portal.e-diki.justice.gov.gr αποτελεί την ψηφιακή πύλη των εφαρμογών των Δικαστικών Τηλεδιασκέψεων και του «Ηλεκτρονικού Πινακίου».
Παράλληλα, αποτελεί το σημείο πρόσβασης των χρηστών του συστήματος και του ενδιαφερόμενου κοινού με σκοπό την ενημέρωσή τους με χρήσιμες πληροφορίες και εκπαιδευτικό υλικό σχετικά με τις παραπάνω διαδικασίες.
Γιάννης Χατζηδοπαυλάκης
(ΑΠΕ -ΜΠΕ / Γιάννης Χατζηδοπαυλάκης / photo: eurokinissi)